Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường mầm non”
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là giai đoạn giáo dục đầu đời của con người, có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc giúp trẻ phát triển toàn diện và hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách. Một câu hỏi được đặt ra là làm sao để phát triển tốt nhất các kỹ năng của trẻ? Việc tổ chức giáo dục khoa học cho trẻ nhằm phát triển nhận thức và kỹ năng đã trở thành nội dung được chú trọng.
Đặc điểm của trẻ mầm non là thích tìm tòi khám phá mọi vật xung quanh, thích được thực hành trải nghiệm với môi trường, thích tự làm những công việc của người lớn, hòa mình vào cộng đồng, nhu cầu được hoạt động phát triển rất nhanh chính vì vậy tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non là phương thức sử dụng các hoạt động giáo dục, trong đó giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động để trẻ được tham gia tiếp xúc, tương tác trực tiếp. Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ tăng khả năng khám phá, mang đến cho trẻ những bài học thực tiễn bổ ích và lý thú, tạo cho trẻ có niềm say mê tìm hiểu thế giới xung quanh.
Với mục đích nâng cao chất lượng thực hiện chương trình giáo dục mầm non, đổi mới các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ theo quan điểm “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Năm học 2024 - 2025 theo chỉ đạo chung của ngành, trường Mầm non Thạch Bàn đã tăng cường tổ chức cho trẻ hoạt động trải nghiệm với mục đích giúp trẻ chủ động, độc lập, sáng tạo sử dụng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm đã có để giải quyết các vấn đề do tình huống thực tiễn đặt ra.
Đối với lớp tôi, qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy vấn đề về thực hành trải nghiệm cho trẻ tuy rất được chú trọng nhưng chất lượng vẫn chưa cao. Vì vậy mà tôi đã nghiên cứu và lựa chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường mầm non”
2. Thời gian nghiên cứu
Sáng kiến của tôi được nghiên cứu trong thời gian từ tháng 9 năm 2024 đến tháng 3 năm 2025.
3. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài được khảo sát thực nghiệm trên 36 trẻ lớp mẫu giáo bé C4.
4. Phạm vi nghiên cứu
Sáng kiến này nghiên cứu thực trạng và biện pháp nâng cao chất lượng thực hành trải nghiệm cho trẻ lớp mẫu bé C4 trường mầm non Thạch Bàn - Long Biên - Thành phố Hà Nội trong năm học 2024 – 2025.
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận
Giáo dục trẻ mầm non theo phương pháp trải nghiệm, gắn liền với hoạt động thực tế là một phương pháp giáo dục tiên tiến đang được các trường mầm non triển khai thực hiện trong những năm gần đây, bước đầu đã nhận được những phản ứng tích cực từ phía trẻ và cha mẹ của trẻ.
Nhằm tiếp tục thực hiện đổi mới hoạt động chăm sóc - giáo dục, nâng cao chất lượng chương trình giáo dục mầm non, ngay từ đầu năm học Sở GD&ĐT Hà Nội đã chỉ đạo phòng GD&ĐT các huyện, thành phố triển khai tới các cơ sở giáo dục tiếp tục thực hiện có hiệu quả việc đổi mới hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục toàn diện, tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm; tăng cường hoạt động vui chơi, tạo cơ hội để trẻ được trải nghiệm, khám phá; chú trọng giáo dục hình thành và phát triển kỹ năng sống phù hợp với độ tuổi của trẻ, với yêu cầu của xã hội hiện đại trên cơ sở kế thừa truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Hoạt động trải nghiệm có thể mang lại cho học sinh cơ hội và điều kiện phát triển năng lực, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng. Việc đưa hoạt động trải nghiệm vào trong chương trình giáo dục của nhà trường góp phần khắc phục những tồn tại của chương trình giáo dục hiện nay, đáp ứng yêu cầu cấp thiết của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
Triển khai hoạt động giáo dục trải nghiệm chính là thực hiện quan điểm, định hướng “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ phương pháp để đào tạo nên những người tài đức.
Với ý nghĩa trên tôi hy vọng nếu đề tài thành công sẽ góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm giáo dục cho trẻ tại trường Mầm non Thạch Bàn.
2. Thực trạng vấn đề
2.1. Thuận lợi
Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh trong tham gia vào các hoạt động giáo dục.
Được đầu tư đầy đủ về cơ sở vật chất, các trang thiết bị hiện đại trong lớp và ngoài sân trường; phòng học, phòng chức năng, khu vui chơi bể vầy, cát, sỏi… phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực, chơi mà học, học bằng chơi.
Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi nâng cao chuyên môn, có năng lực, nhận thức tốt tầm quan trọng, ý nghĩa trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ thực hành trải nghiệm, có tinh thần trách nhiệm cao và có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy.
2.2. Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi đó vẫn còn một số khó khăn như kinh phí của nhà trường còn hạn hẹp lên việc đầu tư thêm một số trang thiết bị, đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho trẻ làm thí nghiệm trong hoạt động trải nghiệm còn ít.
Nhận thức của một số phụ huynh về các hoạt động trải nghiệm, hoạt động tập thể chưa sâu sắc, chưa được chú trọng, phụ huynh đa số là công nhân nên chưa giành nhiều quan tâm đến con em mình, phối hợp với giáo viên trong công tác giáo dục trẻ trẻ còn chưa kịp thời.
Bản thân chưa thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ nên còn lúng túng trong khi thiết kế trò chơi, nội dung hoạt động trải nghiệm, hoạt động tập thể chưa gắn với thực tiễn, chưa phát huy sự sáng tạo, tính mạnh dạn, tự tin của trẻ.
Tính tích cực chủ động, mạnh dạn tự tin, khả năng sáng tạo của trẻ chưa cao, nội dung hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hoạt động tập thể chưa đa dạng phong phú, còn gò bó chưa phát huy được vai trò chủ thể của trẻ.
2.3. Khảo sát
Nắm bắt được đặc điểm sinh lý lứa tuổi và đặc điểm về nhận thức của trẻ 3-4 tuổi tôi đã đưa ra một vài tiêu chí để khảo sát trẻ trước khi tiến hành đề tài này.
Kết quả khảo sát trẻ đầu năm (Tổng số trẻ khảo sát: 36 trẻ)
| STT | Các tiêu chí | Trẻ đạt | Tỷ lệ % | Trẻ | Tỷ lệ % |
| 1 | Trẻ có hiểu biết về môi trường tự nhiên | 22 | 61,1 | 14 | 38,9 |
| 2 | Mức độ hứng thú tham gia vào hoạt động trải nghiệm | 25 | 69,4 | 11 | 30,6 |
| 3 | Trẻ mạnh dạn nói lên ý kiến khi trải nghiệm. | 23 | 63,9 | 13 | 36,1 |
| 4 | Khả năng phối hợp trong quá trình trải nghiệm. | 25 | 69,4 | 11 | 30,6 |
| 5 | Khéo léo, thực hiện theo hướng dẫn khi tham gia trải nghiệm. | 21 | 58,3 | 15 | 41,7 |
Dựa trên kết quả khảo sát cho thấy khả năng hiểu biết, mức độ hứng thú, những ý kiến, khả năng phối hợp và thao tác thực hiện của trẻ chưa cao.
3. Các biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi thực hành trải nghiệm để nâng cao chất lượng giáo dục trong trường mầm non
3.1. Biện pháp 1: Xây dựng tạo môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm, phát huy tối đa khả năng sáng tạo, tính tích cực chủ động của trẻ
Trường mầm non là nơi đầu tiên đưa trẻ đến với những điều mới lạ, giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách. Việc trang trí môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo là yêu cầu môi trường an toàn, xanh, sạch, đẹp, trong lành, tươi sáng, có một không gian trường, lớp bố trí hợp lý, mang đến cho trẻ sự hấp dẫn, kích thích trẻ vui chơi, tích cực hoạt động, tạo cơ hội cho trẻ thực hành, trải nghiệm, giao tiếp gần gũi với bạn bè, cô giáo và những người xung quanh trẻ.
* Xây dựng môi trường bên trong lớp học
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ tôi đã tạo một môi trường trong lớp học với những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh.
Các đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu được lựa chọn để sử dụng rất đa dạng phong phú, linh hoạt, kích thích sự phát triển của trẻ. Tôi chuẩn bị đủ số lượng đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị, nguyên vật liệu đảm bảo an toàn tuyệt đối, có kết cấu phù hợp với thể chất và tâm lý trẻ. Tôi thường xuyên thay đổi và bổ sung đồ dùng, đồ chơi mới phù hợp với mục tiêu chủ đề và ý thích của trẻ, đồ chơi có tính mở, kích thích hứng thú tạo cho trẻ sự mới mẻ, hấp dẫn kích thích trẻ khám phá, tìm tòi. (Hình 1)
* Xây dựng môi trường bên ngoài lớp học
Đến với môi trường ngoài lớp học trẻ được cùng nhau vui chơi, cùng nhau khám phá mọi lúc, mọi nơi từ đó giúp trẻ tích lũy các kỹ năng và phát triển các kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng hoạt động nhóm từ đó hình thành và phát triển nhân cách sau này cho trẻ.
Tôi cùng đồng nghiệp đã tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường trong công tác xây dựng môi trường vật chất ngoài trời đảm bảo an toàn cho trẻ và phù hợp với điều kiện thực tế của trường, đáp ứng được nhu cầu vui chơi của trẻ tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực, học mà chơi, chơi mà học.
Môi trường vật chất ngoài trời của trường đảm bảo các yêu cầu: Không gian các khu vực hoạt động ngoài trời được bố trí thuận tiện, đảm bảo an toàn và phù hợp, đẹp, thân thiện, hấp dẫn với trẻ, tạo cơ hội cho trẻ hoạt động. (Hình 2,3)
Sân trường còn có khu trải nghiệm cho trẻ hoạt động, trẻ được tiếp xúc và làm quen với các hoạt động mua bán, những hoạt động dân gian… (Hình 4)
* Xây dựng môi trường xã hội:
Xây dựng mối quan hệ hợp tác, tích cực, thân thiện giữa giáo viên và trẻ. Tôi luôn tạo bầu không khí vui tươi, thân thiện, hòa thuận, tôn trọng, lắng nghe ý kiến cá nhân trẻ, kích thích gợi ý thu hút trẻ để trẻ tham gia các hoạt động giáo dục một cách tích cực và tự tin, tạo cơ hội cho trẻ tham gia hợp tác qua các hoạt động trên lớp.
Tôn trọng sự khác biệt của trẻ trong tập thể: Tôn trọng tình cảm và ý kiến riêng của trẻ, lắng nghe ý kiến và mong muốn của trẻ; Chấp nhận sự khác biệt của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào hoạt động; Luôn động viên trẻ tự tin vào bản thân.
Xây dựng mối quan hệ hợp tác thống nhất giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong chăm sóc giáo dục trẻ. Tuyên truyền nhận thức cho các bậc phụ huynh và cộng đồng về ý nghĩa việc xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ.
3.2. Biện pháp 2: Lập kế hoạch, tổ chức một số hoạt động trải nghiệm cho trẻ theo từng tháng
3.2.1. Lên kế hoạch
Nói đến trải nghiệm thì không thể không nói đến các hoạt động ngoại khóa như tham quan, tổ chức các ngày hội ngày lễ. Tôi cũng đã tham mưu với BGH và tổ chuyên môn đưa thêm vào hoạt động ngoại khóa của nhà trường một số hoạt động tham quan và thực hành trải nghiệm một số hoạt động cho trẻ. Ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch trải nghiệm thực tế của lớp. Tôi lựa chọn những hoạt động khám phá trải nghiệm sát vào thực tế của trường, lớp để dễ dàng tổ chức và đem lại kết quả cao.
Dựa trên những hoạt động trải nghiệm sưu tầm, thiết kế được tôi đã lựa chọn và đưa vào kế hoạch giảng dạy theo từng tháng như sau:
| TT | Tháng | Nội dung thực hành, | Chủ đề - Sự kiện |
| 1 | Tháng 9 (3 trải nghiệm) | - Quan sát công việc của các cô cấp dưỡng, thực hành nhặt rau giúp cô cấp dưỡng. - Bé bày mâm ngũ quả - Bé vui trung thu | - Trường mầm non Thạch Bàn - Lớp học của bé - Ngày hội trăng rằm |
| 2 | Tháng 10 (2 trải nghiệm) | - Bé làm tranh rỗng tặng bà, tặng mẹ nhân ngày 20/10. - Cắm hoa tặng mẹ nhân ngày 20/10.
| - Bạn trai- Bạn gái - Những chiếc răng xinh - Chào mừng ngày phụ nữ Việt Nam 20/10 - Bé cần gì để lớn lên và khỏe mạnh |
| 3 | Tháng 11 (2 trải nghiệm) | - Bé tham gia tiệc buffer - Bé xuống khu trải nghiệm dân gian.
| - Ngôi nhà của bé - Những người thân yêu của bé - Chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam - Ngày nghỉ của gia đình bé - Bé thích làm nghề gì? |
| 4 | Tháng 12 (3 trải nghiệm) | - Trải nghiệm bán và mua hàng. - Bé đi xem rạp chiếu phim. - Bé tham gia chương trình “Chiến sĩ tí hon”. | - Vật nuôi trong gia đình - Động vật sống dưới nước - Chú bộ đội - Động vật sống trong rừng |
| 5 | Tháng 1 (2 trải nghiệm) | - Tham quan “Múa rối nước Đào Thục” - Bé trải nghiệm làm bánh mì quết bơ | - Bé tham gia giao thông an toàn - Tìm hiểu đèn tín hiệu - Các trò chơi dân gian - Rối nước Đào Thục - Bé vui đón tết |
| 6 | Tháng 2 (3 trải nghiệm) | - Trang trí ngày tết. - Bé trải nghiệm gói bánh chưng. - Bé trải nghiệm nặn tò he. | - Món ăn ngày tết - Hội làng quê em |
| 7 | Tháng 3 (2 trải nghiệm) | - Bé cùng cô ra vườn trồng và chăm sóc vườn rau: nhổ cỏ, xới đất. - Trải nghiệm tách hạt ngô.
| - Chào mừng ngày 8-3 - Mùa xuân của bé - Các loại rau - Bảo vệ môi trường |
| 8 | Tháng 4 (3 trải nghiệm) | - Thí nghiệm “trứng chìm trứng nổi.” - Bé nặn bánh trôi nước - Trải nghiệm “lau lá cây” | - Thời tiết mùa hè - Trang phục mùa hè - Giỗ tổ Hùng Vương - Mưa có từ đâu |
3.2.2. Tổ chức một số hoạt động trải nghiệm theo kế hoạch đã lên
Tháng 9: - Quan sát công việc của các cô cấp dưỡng, thực hành nhặt rau giúp cô cấp dưỡng.
- Bé vui trung thu, bày mâm ngũ quả
Trẻ được tìm hiểu về các công việc mà cô bác cấp dưỡng làm hàng ngày như nhặt rau, rửa rau, nấu chế biến thức ăn, canh, cơm rồi chia phần ăn cho các bạn. Qua hoạt động này trẻ biết quý trọng cô giáo và các cô bác cấp dưỡng đã hàng ngày vất vả nấu cho các con ăn, biết làm một số công việc như nhặt rau giúp đỡ các cô, thu dọn bàn ăn, kê xếp bàn ăn... (Hình 5)
Để giúp trẻ hiểu hơn về ý nghĩa của ngày tết trung thu, tôi đã trò chuyện với trẻ về ngày tết trung thu và cho trẻ bày mâm ngũ quả và làm bánh trung thu. Các bé đã rất hào hứng tham gia và giúp các con hiểu được ngày Tết trung thu. (Hình 6,7)
Tháng 10: - Bé làm tranh rỗng tặng bà, tặng mẹ nhân ngày 20/10.
- Cắm hoa tặng mẹ nhân ngày 20/10.
Để chào mừng ngày phụ nữ Việt Nam 20/10, Ngoài những bài thơ, câu chuyện… hay những lời giảng trên lớp, chúng ta có thể truyền đạt ý nghĩa của ngày 20/10 thông qua việc tổ chức ngày 20/10 tại trường lớp mầm non để các bé có thể tự tay làm ra những món quà tặng là những bưu thiếp để tặng bà, tặng mẹ, qua đó không chỉ giúp các bé thỏa sức sáng tạo mà còn hiểu, cũng như thể hiện được tình cảm của mình dành cho những người mà bé yêu thương nhất. (Hình 8)
Hoạt động trải nghiệm "Cắm hoa tặng mẹ nhân ngày 20/10" có một ý nghĩa vô cùng lớn trong tâm hồn và tình cảm của trẻ, ngoài ra trẻ còn được rèn kỹ năng khéo léo của đôi bàn tay để tạo ra những món quà thật ý nghĩa. (Hình 9)
* Tháng 11: - Bé tham gia tiệc buffer
- Bé xuống khu trải nghiệm dân gian.
Hòa chung kh�
Tin cùng chuyên mục
